على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2599
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و رجل فياض : مرد بسيار بخشندهء جوانمرد . فياض ( fayy z ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بسيار خير و كسى كه نيكوئى و خير او سرشار باشد و بهر كس رسد و با سخاوت و جوان مرد و كريم و بلند همت و خير خواه و نيكانديش . و ابر فياض : ابر بسيار باران كه باران وى به همه جا رسد . و فياض مطلق : خداوند عالم جل شانه كه بخشاينده و احسان كننده است . فياضى ( fayy zi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جوانمردى و سخاوت و كرم . فياف ( fiy f ) ع . ج . فيف . فيافى ( fay fi ) ع . ج . فيفاء . فياق ( foy q ) ا . ع . مرد بلند قامت مضطرب و برهم اندام . فيال ( fay l ) ( fiyal ) ا . پ . شروع و آغاز . و زمين نخستين زراعت شده كه نخست دفعهاى باشد كه آن را زراعت كرده باشند . و تيرى كه داراى پيكان دو شاخه باشد . فيال ( fay l ) و ( fiy l ) و فئال ( fe'al ) ا . ع . يك نوع بازى مر كودكان تازى را كه چيزى در خاك پنهان كنند و آن خاك را چند بخش كرده و از همديگر پرسند كه در كدام بخش است . فيال ( fayy l ) ا . ع . پيلبان . و صاحب پيل . فى البديهه ( fel - badihe ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور بديهه و بدون فكر و تامل و بچابكى . فيالة ( fay lat ) ا . ع . فى رايه فيالة : در راى او ضعف و سستى است . فى الجمله ( fel - jomle ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - كمى و قدرى و مقدار كمى و اندكى . و به هيچ وجه . و نيز اين كلمه را در اختصار كلام بمعنى حاصل كلام و مجمل سخن استعمال مىنمايند . فى الحال ( fel - h l ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - فورا و بلاتامل و بلافاصله و همين حالا و الان . و اكنون . و ناگاه و بىخبر . و در حال و به زودى . فى الحقيقه ( fel - haqiqe ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور حقيقت و راستى و درستى و فى الواقع . فى الفور ( fel - favr ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - فورا و بلا تأمل و بلافاصله و بيدرنگ و همان آن . فيألق ( fay leq ) ع . ج . فيلق . فى المثل ( fel - masal ) پ . كلمهء رابطه مأخوذ از تازى يعنى مثلا و بطور مثل . و كلمهء تشبيه . فى الواقع ( fel - v qe ' ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور واقعيت و بطور حقيقت و راستى و بدون دروغ . فئام ( fe ' m ) ا . ع . گروه مردم ( واحد ندارد ) . و گليمى كه بر روى هودج در كشند . ج : فؤم ( fo'om ) . فياوار ( fay v r ) و فياور ( fay var ) ا . پ . كار و شغل و پيشه و هنر و صنعت و عمل و صنعتگر و كار آزموده . فئة ( fe'at ) ا . ع . گروه . ج : فئون و فئات . فيتق ( faytaq ) ا . ع . درودگر . و آهنگر . و پادشاه . و دربان . فيتن ( faytan ) ا . ع . درودگر . فئتين ( fe'atayn ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دو گروه و دو طايفه . و تلاقى فئتين : رسيدن دو گروه بهم . فيج ( fayj ) ا . ع . مأخوذ از پيك فارسى و بمعنى آن . و گروه مردم . ج : فيوج . و كسى كه در زندان آمد شد مىكند و محارست آن را مىنمايد . ج : نيز فيوج . و زمين پست و هموار . فيجن ( fayjan ) ا . پ . سداب . فيح ( fayh ) ا . ع . بسيارى گياه . و فراخى و ارزانى سال و بلاد . فيح ( fayh ) م . ع . فاح المسك فيحا و فيحانا ( از باب ضرب ) : دميد بوى مشك . و فاحت القدر : جوشيد ديگ . و فاحت الشجة : خون برآورد آن زخم . و فاح الربيع فيحا و فيوحا : بسيار گياه گرديد بهار و فراوانى شد . و كذا : فاحت البلاد . فيحاء ( fayh ' ) ص . ع . ارض فيحاء : زمين فراخ و وسيع . و كذا : دار فيحاء و لجة فيحاء . و حساء فيحاء : آشام با توابل . فيحان ( fayah n ) م . ع . فاح فيحا و فيحانا . مر . فيح . فيحق ( fayhaq ) ص . ع . ارض فيحق : زمين فراخ . فيحقة ( fayhaqat ) م . ع . فيحق بين رجليه فيحقة : فراخ گرديد ميان هر دو پاى او . فيحى ( fihi ) ع . كلمهء امر يعنى فراخ شو اى زن . و فيحى فياح . مر . فياح . فيخ ( fayx ) م . ع . فاخ الشيئ فيخا ( از باب ضرب ) : منتشر و پراكنده شد آن چيز . و فاخت الريح فيخا و فيخانا : بلند شد باد . و بانگ كرد باد . فيخان ( fayax n ) م . ع . فاخ فيخا و فيخانا . مر . فيخ . فيخة ( fayxat ) ا . ع . ظرفى كوچك كه در آن نان خورشها و چيزهاى اندك و جوارشات و مانند آن گذارند . و گشادگى مخرج بول . و شدت گرما . و گياه انبوه و درهم پيچيده . فيخر ( fayxar ) ا . ع . اسب بزرگ و